پاسدار زبان فارسی

 

این روزها سالروز تولد شاعر بزرگ ایران مولانا جلال الدین محمد بلخی یا رومی را پشت سر می گذاریم. مولوی در فرهنگی کاملاٌ ایرانی رشد کرده که یکی از نمودهای آن زبان فارسی است. گذشته از زبان او، باید این نکته را نیز در نظر داشت که جغرافیای ایران و فرهنگ ایرانی – اسلامی در زمان مولوی بسیار گسترده بوده است تا آنجا که طبق روایات خانواده اش از بلخ به قونیه هجرت کرده اند و امروزه این مسیر شامل سه کشور می شود. پس از این که در قرون اخیر سیاست توانست کنترل تمام اوضاع را در دست گیرد و حتی فرهنگ را تابعی از خود قرار دهد، مرزهای جغرافیایی ِ سیاسی، بسیاری از بزرگان ما را از ما دور کرد و دولت های آن طرف مرز که در صدد این بودند که پیشینه ای را برای خود دست و پا کنند، یکی یکی ِ آنان را تصاحب کردند؛ رودکی، نظامی،مولوی و... . بسیار جالب است که کشور ما – که امروز فرهنگ تاریخش را مدیون این بزرگان است – به راحتی از کنار این موضوع می گذرد. امسال برنامه های بزرگداشتی برای مولوی در کشور های مختلف دنیا گرفته شد و حتی در بعضی از این برنامه ها استادان ادبیات و پژوهشگران ایرانی حضور هم نداشتند. در این طرف ما نشسته ایم تا سازمان ملل متحد برای مولوی بزرگداشت بگیرد و در آن آقای بان کی مون دبیر کل محترم در باب افکار مولوی عزیز و مفاهیم متعالی شعر او سخن بگوید(روزنامه جام جم، پنجشنبه7/4/86 ص آخر) به نظر شما آقای بان کی مون تا حالا بیتی از مولوی را خوانده است؟ در همین روزنامه پایین صفحه خبر برگزاری مراسم بزرگداشت عبدالباقی گولپینارلی(چه اسم سختی) درج شده است که آقایان لطف کرده اند و در حاشیه این مراسم به آقای دکتر توفیق سبحانی به پاس تلاش های وی در ترجمه آثار آقای گولپینارلی لوح تقدیری عطا فرمودند.در ادامه این برنامه پس از آواز ملکوتی استاد شجریان با کلام مولانا،نواده بیست و دوم مولانا که در حسرت خواندن یک بیت از اشعار جد بزرگوارشان به زبان فارسی هستند، نشان مخصوص مولانا را به استاد شجریان اهدا می کنند.آقای دکتر توفیق سبحانی را همه می شناسند و خدمات علمی ایشان بر هیچ کس پوشیده نیست. در کشوری که مهد رشد و تکامل شخصیت مولاناست و علاوه بر زبان هزار مشابهت و پیوستگی دیگر وجود دارد از محققی غیر ایرانی تقدیر می شود که بسیار هم عمل بجا و شایسته ای است. اما آیا نداشتیم استادی ایرانی که متخصص آثار مولوی باشد و این مراسم برای وی گرفته شود؟ آیا تاکنون هیچ دفعه نامی از استاد فرزانه روانشاد بدیع الزمان فروزانفر در این برنامه ها شنیده ایم؟ و یا استادان دیگری که علاوه بر بررسی آثار مولوی به طور مستقیم، عرفان ایرانی و عارفان ایرانی را مورد واکاوی و شناخت بیشتر قرار داده اند. در این که دانشمندان غیر ایرانی بزرگواری درباره تاریخ و فرهنگ ما کارهای ارزشمندی را انجام داده اند، شکی نیست اما این دلیل نمی شود که استادان خودمان را فراموش کنیم.

و آخرین تیتر این صفحه تدریس در دانشگاه ها فقط با زبان فارسی است. فکر نمی کنید مطالب مطرح شده با هم در تضاد هستند؟ از یک طرف برای یک شاعر فارسی زبان در کشوری که ترک زبان هستند یا در کشورهای دیگر با زبان های مختلف مراسم بزرگداشت گرفته می شود و از طرف دیگر چند روزی است که مسؤولان بر لزوم استفاده از زبان فارسی در دانشگاه ها، ادارات و حتی پیام کوتاه تلفن همراه تأکید می کنند و هر روز برای پاسداشت زبان فارسی مصوبه و بخشنامه و دستورالعمل می دهند. نمی دانم زبان فارسی با صدور مصوبه و بخشنامه زنده خواهد ماند؟ فکر می کنم اگر به جای این که برای پاسداشت زبان فارسی جلسه بگیرند و قانون بنویسند، کمی به میراث گرانبهای به جا مانده از پس ِ قرن ها توجه بیشتری می کردند بهتر و بیشتر به حفظ زبان فارسی کمک می کردند. آیا مولوی با چندین هزار بیت که گنجینه ای سزشار از لغات و اصطلاحات فارسی است و فرهنگ عظیم و نابی که پشت این ابیات آسمانی نهفته است می تواند در حفظ زبان مؤثر باشد یا بخشنامه و مصوبه و دستورالعمل؟

اگر نبودند بزرگانی چون فردوسیف مولوی، حافظ، سعدی، نظامی و... که تعدادشان هم کم نیست، شاید امروز ما هم به زبان ترکی، عربی یا پشتو و فارسی حرف می زدیم.